ปลาเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดีที่อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมกา 3 วิตามินดี และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกาย จึงได้รับคำแนะนำให้รับประทานเป็นประจำ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารระบุว่า ปลาบางชนิดอาจมีโอกาสสะสมโลหะหนักหรือมีความเสี่ยงด้านพยาธิมากกว่าชนิดอื่น โดยเฉพาะหากรับประทานดิบหรือมาจากแหล่งที่ไม่ได้มาตรฐาน

ทั้งนี้ ควรเข้าใจว่า ไม่มีปลาชนิดใดที่สามารถเรียกว่า "สกปรกที่สุด" ได้อย่างเด็ดขาด เพราะระดับการปนเปื้อนขึ้นอยู่กับแหล่งน้ำ สภาพแวดล้อม วิธีการเพาะเลี้ยง และการจัดการหลังการจับ มากกว่าตัวชนิดของปลาเพียงอย่างเดียว

กลุ่มแรกที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้รับประทานในปริมาณพอเหมาะ คือ ปลาทูน่าขนาดใหญ่ โดยเฉพาะปลาทูน่าตาโต เนื่องจากเป็นปลานักล่าที่มีอายุยืน จึงอาจสะสมสารปรอทได้มากกว่าปลาขนาดเล็ก หากรับประทานบ่อยเกินไป โดยเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์และเด็กเล็ก อาจเพิ่มความเสี่ยงจากการได้รับสารปรอทสะสม

อีกชนิดคือ ปลากระโทงดาบ (Swordfish) ซึ่งหลายหน่วยงานด้านสาธารณสุขในหลายประเทศแนะนำให้จำกัดการบริโภคในบางกลุ่มประชากร ด้วยเหตุผลเดียวกันคือมีโอกาสสะสมสารปรอทในระดับสูงกว่าปลาทั่วไป

ปลาน้ำจืดบางชนิด เช่น ปลาไหล หรือปลาที่อาศัยในแหล่งน้ำธรรมชาติ อาจมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนพยาธิ หากนำมารับประทานแบบดิบหรือปรุงไม่สุก เช่นเดียวกับปลาน้ำจืดอีกหลายชนิดที่อาจเป็นพาหะของพยาธิใบไม้หรือตัวอ่อนของพยาธิบางชนิด

นอกจากนี้ ปลาดุกจากแหล่งเพาะเลี้ยงที่ไม่ได้มาตรฐาน หรือปลาที่เลี้ยงในน้ำปนเปื้อน อาจมีความเสี่ยงได้รับสารปนเปื้อนจากสิ่งแวดล้อมมากกว่าปลาที่มาจากฟาร์มที่ผ่านการควบคุมคุณภาพ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าปลาดุกทุกตัวไม่ปลอดภัย เพราะคุณภาพขึ้นอยู่กับแหล่งผลิตเป็นสำคัญ

อีกกลุ่มที่ควรใส่ใจคือ ปลาที่นิยมรับประทานแบบดิบ เช่น ปลาแซลมอนหรือปลาน้ำจืดบางชนิด หากไม่ได้ผ่านกระบวนการแช่แข็งตามมาตรฐานหรือมาจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ อาจมีความเสี่ยงต่อพยาธิหรือเชื้อโรคได้ ดังนั้นจึงควรเลือกซื้อจากผู้จำหน่ายที่ได้มาตรฐาน

ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า ความเสี่ยงจากพยาธิสามารถลดลงได้อย่างมากด้วยการปรุงปลาให้สุกทั่วถึง เพราะความร้อนที่เหมาะสมสามารถทำลายพยาธิและเชื้อโรคส่วนใหญ่ได้

แทนที่จะหลีกเลี่ยงปลาเพียงไม่กี่ชนิด ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เลือกรับประทานปลาอย่างหลากหลาย สลับชนิดของปลาในแต่ละสัปดาห์ และเลือกซื้อจากแหล่งจำหน่ายที่เชื่อถือได้ ควรสังเกตว่าปลามีดวงตาใส เหงือกสีแดงสด เนื้อแน่น และไม่มีกลิ่นผิดปกติ

สำหรับผู้ที่ชื่นชอบเมนูปลาดิบ ควรเลือกร้านที่รักษามาตรฐานด้านสุขอนามัย และใช้วัตถุดิบที่ผ่านการจัดการตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอาหาร เพื่อลดความเสี่ยงจากพยาธิและเชื้อโรค

แม้ว่าพาดหัวข่าวบนโลกออนไลน์มักใช้คำว่า “หมอยังไม่กล้ากิน” เพื่อดึงดูดความสนใจ แต่ในความเป็นจริง แพทย์และนักโภชนาการส่วนใหญ่ยังคงแนะนำให้รับประทานปลาเป็นประจำ เพราะเป็นอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ เพียงแต่ควรเลือกชนิดปลาให้เหมาะสม รับประทานในปริมาณพอดี และปรุงให้สุกอย่างถูกวิธี

การเลือกอาหารอย่างมีข้อมูล ไม่หลงเชื่อคำกล่าวอ้างที่เกินจริง และใส่ใจแหล่งที่มาของวัตถุดิบ คือวิธีที่ดีที่สุดในการได้รับประโยชน์จากปลา พร้อมลดความเสี่ยงจากสารปนเปื้อนและพยาธิในระยะยาว.