หลายคนอาจเคยเห็นภาพผู้ป่วยที่นอนหลังแอ่น ยกสะโพกและลำตัวขึ้นคล้าย “สะพานโค้ง” แล้วรู้สึกตกใจหรือขนลุกกับท่าทางที่ผิดธรรมชาตินี้ ในทางการแพทย์ อาการดังกล่าวเรียกว่า Opisthotonus เป็นภาวะที่กล้ามเนื้อบริเวณหลัง คอ และขาเกิดการเกร็งอย่างรุนแรง จนทำให้ร่างกายแอ่นไปด้านหลังอย่างชัดเจน
ภาวะนี้ไม่ใช่โรคโดยตรง แต่เป็นอาการที่เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทหรือการติดเชื้อบางชนิด ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยแพทย์อย่างรวดเร็ว เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงที่ส่งผลต่อสมอง ไขสันหลัง หรือระบบประสาทส่วนกลาง
อาการนอนหลังแอ่นแบบสะพานโค้งมักเกิดร่วมกับการเกร็งของกล้ามเนื้อคอ แขน และขา ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดอย่างรุนแรง ขยับตัวลำบาก หรือเกิดอาการชักร่วมด้วย ในกรณีที่รุนแรง อาจส่งผลต่อการหายใจและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
6
หนึ่งในสาเหตุที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของอาการนี้คือ โรคบาดทะยัก ซึ่งเกิดจากสารพิษของแบคทีเรียที่ส่งผลต่อระบบประสาท ทำให้กล้ามเนื้อทั่วร่างกายหดเกร็งอย่างรุนแรง ผู้ป่วยอาจเริ่มจากอาการขากรรไกรแข็ง กลืนลำบาก ก่อนพัฒนาไปสู่การเกร็งของกล้ามเนื้อทั่วร่างกายและเกิดท่าสะพานโค้ง
นอกจากนี้ยังอาจพบได้ในผู้ป่วยที่มีภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบ สมองอักเสบ เลือดออกในสมอง เนื้องอกในสมอง หรือการบาดเจ็บรุนแรงของระบบประสาทส่วนกลาง เด็กเล็กและทารกบางรายที่มีความผิดปกติทางระบบประสาทก็สามารถแสดงอาการลักษณะนี้ได้เช่นกัน
แพทย์อธิบายว่า หากพบผู้ป่วยมีอาการหลังแอ่นผิดปกติร่วมกับอาการอื่น ๆ เช่น ไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง ชัก หมดสติ คอแข็ง หรือหายใจลำบาก ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที เพราะการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้มากขึ้น
การวินิจฉัยสาเหตุของอาการนี้อาจต้องอาศัยการตรวจร่างกายอย่างละเอียด การตรวจเลือด การถ่ายภาพสมองด้วย CT Scan หรือ MRI รวมถึงการตรวจน้ำไขสันหลังในบางกรณี เพื่อค้นหาความผิดปกติที่ซ่อนอยู่
6
การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริง หากเกิดจากการติดเชื้อ แพทย์อาจให้ยาปฏิชีวนะหรือยาต้านเชื้อเฉพาะทาง หากเกิดจากการเกร็งของกล้ามเนื้ออย่างรุนแรง อาจต้องใช้ยาคลายกล้ามเนื้อ ยาควบคุมอาการชัก หรือการดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤต ในบางรายที่มีปัญหาการหายใจ อาจจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจชั่วคราว
ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า การป้องกันโรคบางชนิด เช่น บาดทะยัก สามารถทำได้ด้วยการฉีดวัคซีนให้ครบตามกำหนด รวมถึงการดูแลบาดแผลอย่างถูกวิธี หากมีบาดแผลสกปรกหรือบาดแผลลึก ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการฉีดวัคซีนกระตุ้นเพิ่มเติม
แม้อาการนอนหลังแอ่นเป็น “ท่าสะพานโค้ง” จะพบไม่บ่อยในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วถือเป็นสัญญาณที่ไม่ควรละเลย เพราะอาจสะท้อนถึงความผิดปกติร้ายแรงของระบบประสาท การสังเกตอาการและเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงทีคือกุญแจสำคัญที่จะช่วยป้องกันผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อสุขภาพในระยะยาว