หลายคนเคยสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะอาการตะคริวที่น่องหรือเท้า อาการปวดเกร็งอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันมักสร้างความทรมานไม่น้อย แม้ส่วนใหญ่ตะคริวจะหายไปภายในไม่กี่นาที แต่หากเกิดขึ้นบ่อยครั้งหรือรุนแรงผิดปกติ ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าอาจเป็นสัญญาณที่ร่างกายกำลังพยายามบอกถึงปัญหาสุขภาพบางอย่าง

โดยทั่วไป ตะคริวอาจเกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อมากเกินไป การขาดน้ำ การนั่งหรือยืนในท่าเดิมเป็นเวลานาน หรือการขาดแร่ธาตุบางชนิด เช่น แมกนีเซียม โพแทสเซียม และแคลเซียม อย่างไรก็ตาม หากอาการเกิดขึ้นซ้ำ ๆ โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน อาจเกี่ยวข้องกับโรคบางชนิดที่ควรได้รับการตรวจวินิจฉัย

1. โรคหลอดเลือดส่วนปลาย

ภาวะหลอดเลือดตีบหรือการไหลเวียนเลือดไปยังขาไม่เพียงพอ อาจทำให้กล้ามเนื้อได้รับออกซิเจนและสารอาหารไม่เพียงพอ ส่งผลให้เกิดอาการปวด ตะคริว หรืออ่อนแรง โดยเฉพาะในเวลากลางคืน

ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น สูบบุหรี่ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือไขมันในเลือดสูง ควรให้ความสำคัญกับอาการนี้เป็นพิเศษ เพราะโรคหลอดเลือดส่วนปลายอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้หากไม่ได้รับการรักษา

2. โรคไตเรื้อรัง

ไตมีหน้าที่สำคัญในการควบคุมสมดุลของน้ำและแร่ธาตุในร่างกาย เมื่อการทำงานของไตลดลง ระดับแร่ธาตุต่าง ๆ อาจเสียสมดุล ส่งผลให้เกิดอาการตะคริว กล้ามเนื้อกระตุก หรืออ่อนแรงได้

ผู้ป่วยโรคไตบางรายอาจมีอาการตะคริวในเวลากลางคืนร่วมกับอาการบวม เหนื่อยง่าย หรือปัสสาวะผิดปกติ หากมีอาการเหล่านี้ร่วมกัน ควรเข้ารับการตรวจสุขภาพโดยเร็ว

3. โรคเบาหวาน

ระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นเวลานานอาจส่งผลกระทบต่อเส้นประสาทและหลอดเลือด ทำให้เกิดอาการชา ปวดแสบปวดร้อน หรือเป็นตะคริวได้ โดยเฉพาะบริเวณขาและเท้า

ผู้ป่วยเบาหวานจำนวนไม่น้อยเริ่มต้นจากอาการเล็ก ๆ ที่มักถูกมองข้าม เช่น ตะคริวตอนกลางคืน เท้าชา หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มที่ปลายเท้า การตรวจสุขภาพเป็นประจำจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

4. ความผิดปกติของระบบประสาท

ในบางกรณี อาการตะคริวที่เกิดขึ้นบ่อยอาจเกี่ยวข้องกับโรคที่ส่งผลต่อระบบประสาทและการควบคุมกล้ามเนื้อ เช่น ความผิดปกติของเส้นประสาทส่วนปลาย หรือโรคทางระบบประสาทบางชนิด

แม้อาการตะคริวเพียงอย่างเดียวจะไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ แต่หากมีอาการร่วม เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง เดินลำบาก หรือสูญเสียการทรงตัว ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างละเอียด

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า หากต้องการลดโอกาสเกิดตะคริว ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีแร่ธาตุหลากหลาย ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และยืดกล้ามเนื้อก่อนนอน โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่ต้องใช้กล้ามเนื้อหนักในแต่ละวัน

นอกจากนี้ การหลีกเลี่ยงการนั่งหรือยืนในท่าเดิมเป็นเวลานาน และการควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือโรคไต ก็มีส่วนช่วยลดความเสี่ยงของอาการตะคริวได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ควรเข้าใจคือ อาการตะคริวไม่ได้หมายความว่าทุกคนกำลังป่วยเป็นโรคร้ายแรง เพราะในหลายกรณีอาจเกิดจากปัจจัยทั่วไปที่สามารถแก้ไขได้ง่าย แต่หากอาการเกิดขึ้นบ่อย รุนแรงขึ้น หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย การปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด

ร่างกายมักส่งสัญญาณเตือนบางอย่างออกมาก่อนที่ปัญหาสุขภาพจะรุนแรง การใส่ใจอาการเล็ก ๆ อย่างตะคริวในเวลากลางคืน และไม่ละเลยความผิดปกติที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ อาจช่วยให้ค้นพบปัญหาสุขภาพได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และได้รับการดูแลอย่างทันท่วงที.