เมื่อพูดถึงอาหารที่หลายคนคุ้นเคยและรับประทานกันมาอย่างยาวนาน “มันสำปะหลัง” หรือผลิตภัณฑ์จากมันสำปะหลัง ถือเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตสำคัญของผู้คนในหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในเอเชีย แอฟริกา และอเมริกาใต้ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารเตือนว่า หากมันสำปะหลังบางสายพันธุ์ไม่ได้รับการเตรียมและปรุงอย่างถูกต้อง อาจก่อให้เกิดพิษร้ายแรงได้

สาเหตุสำคัญมาจากมันสำปะหลังมีสารประกอบตามธรรมชาติที่เรียกว่า “ไซยาโนเจนิกไกลโคไซด์” (Cyanogenic Glycosides) ซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นสารไซยาไนด์ในร่างกายได้ หากบริโภคในปริมาณมากหรือผ่านกระบวนการกำจัดสารพิษไม่เพียงพอ โดยเฉพาะมันสำปะหลังพันธุ์ขมที่มีปริมาณสารดังกล่าวสูงกว่าพันธุ์หวานหลายเท่า

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา มีรายงานการเกิดพิษจากมันสำปะหลังในหลายประเทศ รวมถึงกรณีที่มีผู้ป่วยจำนวนมากและมีผู้เสี.ย.ชี.วิ.ตจากการบริโภคมันสำปะหลังหรือแป้งมันสำปะหลังที่ผ่านการแปรรูปไม่เหมาะสม ตัวอย่างเช่น ในประเทศยูกันดา เคยเกิดเหตุผู้ป่วยเกือบ 100 ราย และมีผู้เสี.ย.ชี.วิ.ต 2 ราย จากการบริโภคแป้งมันสำปะหลังที่มีปริมาณสารไซยาไนด์สูงเกินมาตรฐาน

นอกจากนี้ ยังมีรายงานในฟิลิปปินส์ที่พบผู้ป่วย 14 ราย และมีผู้เสี.ย.ชี.วิ.ต 2 ราย หลังรับประทานมันสำปะหลังที่เตรียมไม่ถูกวิธี โดยผลตรวจพบว่าตัวอย่างมันสำปะหลังดังกล่าวมีระดับสารไซยาไนด์สูงและเป็นพันธุ์ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดพิษ

อาการของภาวะพิษจากไซยาไนด์อาจเกิดขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังรับประทาน โดยผู้ป่วยมักมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เวียนศีรษะ อ่อนแรง หายใจลำบาก และในกรณีรุนแรงอาจหมดสติหรือเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่ามันสำปะหลังเป็นอาหารอันตรายที่ต้องหลีกเลี่ยงทั้งหมด เพราะหากผ่านการปอกเปลือก แช่น้ำ หมัก หรือต้มจนสุกอย่างเหมาะสม ก็สามารถลดปริมาณสารพิษได้อย่างมาก และปลอดภัยสำหรับการบริโภคตามปกติ

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานมันสำปะหลังดิบหรือสุกไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะหัวมันที่มีรสขมผิดปกติ เพราะอาจเป็นสัญญาณของปริมาณสารไซยาไนด์ที่สูงกว่าปกติ นอกจากนี้ไม่ควรนำใบอ่อนหรือหน่อมันสำปะหลังมารับประทานหากไม่ผ่านการปรุงอย่างถูกวิธี

แม้ว่าข่าวหรือโพสต์บนโซเชียลมีเดียบางแห่งจะกล่าวว่าอาหารชนิดนี้ทำให้มีผู้เสี.ย.ชี.วิ.ต “นับร้อยรายต่อปี” แต่ตัวเลขดังกล่าวอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละประเทศและช่วงเวลา อย่างไรก็ตาม องค์กรด้านสาธารณสุขทั่วโลกต่างยอมรับตรงกันว่า การบริโภคมันสำปะหลังที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการกำจัดสารพิษอย่างเหมาะสมสามารถก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงได้จริง และยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขในหลายพื้นที่ของโลก

ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การหยุดกินมันสำปะหลัง แต่คือการเลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ และปรุงให้สุกอย่างถูกวิธี เพื่อให้ได้รับประโยชน์ทางโภชนาการโดยไม่ต้องเสี่ยงกับอันตรายที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว.