หลายคนเคยสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะ ตะคริวที่น่องหรือเท้า กล้ามเนื้อเกร็งแน่นจนต้องรีบลุกขึ้นมานวดหรือยืดขา บางคนเกิดขึ้นเพียงครั้งคราวและหายไปเอง แต่หากอาการเกิดขึ้นบ่อย โดยเฉพาะช่วงกลางคืน ก็ไม่ควรคิดว่าเป็นเรื่องเล็กเสมอไป

ตะคริวอาจเกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อมากเกินไป การยืนหรือเดินเป็นเวลานาน ภาวะขาดน้ำ หรือการเปลี่ยนแปลงของแร่ธาตุในร่างกาย แต่ในบางคน อาการตะคริวที่เกิดซ้ำ ๆ อาจสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพบางอย่างได้

1. ภาวะหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ

หากเลือดไหลเวียนไปเลี้ยงขาไม่เพียงพอ อาจทำให้เกิดอาการปวดหรือเกร็งบริเวณน่อง โดยเฉพาะขณะเดินหรือออกแรง

หากมีอาการปวดขาร่วมกับเท้าเย็น ชา ผิวหนังเปลี่ยนสี หรือแผลบริเวณเท้าที่หายช้า ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม

2. โรคเบาหวาน

ผู้ที่เป็นเบาหวานบางรายอาจมีปัญหาเกี่ยวกับเส้นประสาทส่วนปลาย ทำให้เกิดอาการชา แสบร้อน เสียว หรือปวดบริเวณเท้าและขา และบางคนอาจรู้สึกว่ากล้ามเนื้อเกร็งหรือตะคริวบ่อยขึ้น

หากตะคริวเกิดร่วมกับอาการชา ปลายเท้ารู้สึกผิดปกติ หรือมีแผลที่เท้า ควรตรวจระดับน้ำตาลและประเมินสุขภาพโดยแพทย์

3. โรคไตและความผิดปกติของแร่ธาตุ

ไตมีบทบาทสำคัญในการควบคุมสมดุลน้ำและแร่ธาตุในร่างกาย หากการทำงานของไตผิดปกติ หรือมีความผิดปกติของระดับแร่ธาตุบางชนิด อาจเกี่ยวข้องกับอาการกล้ามเนื้อเกร็งหรือตะคริวได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าตะคริวเพียงอย่างเดียวหมายถึงเป็นโรคไต เพราะอาการนี้มีสาเหตุได้หลายอย่าง

4. ปัญหาเกี่ยวกับเส้นประสาท

เส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อบริเวณขา หากเกิดการระคายเคืองหรือถูกกดทับ อาจทำให้เกิดอาการปวด ชา เสียว หรือกล้ามเนื้อกระตุกและเกร็งได้

โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการปวดหลังร้าวลงขา หรือมีอาการชาร่วมกับตะคริว ควรให้แพทย์ประเมินหาสาเหตุ

5. ภาวะขาดน้ำ

การเสียเหงื่อมากจากการออกกำลังกาย อยู่ในอากาศร้อน หรือดื่มน้ำไม่เพียงพอ อาจเพิ่มโอกาสเกิดตะคริวได้

หากออกกำลังกายหนัก ควรดื่มน้ำให้เพียงพอตามความเหมาะสม และหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักเกินกว่าที่ร่างกายรับไหว

6. ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด

ยาบางประเภทอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับอาการกล้ามเนื้อเกร็งหรือตะคริว เช่น ยาขับปัสสาวะหรือยาบางชนิดที่ส่งผลต่อสมดุลของน้ำและเกลือแร่

หากเริ่มมีตะคริวบ่อยหลังจากเริ่มใช้ยาใหม่ ไม่ควรหยุดยาเอง แต่ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อประเมินว่าอาการอาจเกี่ยวข้องกับยาหรือไม่

แล้วถ้าเป็นตะคริวตอนกลางคืน ควรทำอย่างไร?

เมื่อเกิดตะคริวขึ้น ให้ค่อย ๆ ยืดกล้ามเนื้อบริเวณที่เป็น และนวดเบา ๆ การยืนหรือเดินช้า ๆ อาจช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวได้

เพื่อช่วยลดโอกาสเกิดซ้ำ ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ ยืดกล้ามเนื้อขาอย่างสม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงการใช้งานกล้ามเนื้อหนักเกินไป

ที่สำคัญ ไม่ควรซื้ออาหารเสริมแร่ธาตุมารับประทานเองเพียงเพราะเป็นตะคริว เพราะตะคริวไม่ได้เกิดจากการขาดแร่ธาตุเสมอไป และการได้รับแร่ธาตุบางชนิดมากเกินไปก็อาจเป็นอันตรายได้

ตะคริวแบบไหนควรไปพบแพทย์?

หากตะคริวเกิดขึ้น บ่อยขึ้น รุนแรงขึ้น รบกวนการนอน หรือไม่ดีขึ้นแม้ปรับพฤติกรรมแล้ว ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

โดยเฉพาะหากมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ขาบวมข้างเดียว แดงหรือร้อนผิดปกติ กล้ามเนื้ออ่อนแรง ชามากขึ้น เท้าเย็นหรือเปลี่ยนสี หรือมีอาการเจ็บหน้าอกและหายใจลำบาก ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว

สรุป

ตะคริวตอนกลางคืนไม่ได้หมายความว่าคุณกำลังเป็นโรคร้ายเสมอไป ส่วนใหญ่สามารถเกิดจากปัจจัยทั่วไป เช่น การใช้งานกล้ามเนื้อ ภาวะขาดน้ำ หรือท่าทางบางอย่าง

แต่หากอาการเกิดซ้ำบ่อยหรือมาพร้อมกับความผิดปกติอื่น ๆ อย่ามองข้าม เพราะการตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงย่อมดีกว่าการเดาเองว่าเกิดจากการขาดวิตามินหรือแร่ธาตุเพียงอย่างเดียว.