หากจู่ ๆ พบว่ามีตุ่มแดงเล็ก ๆ ขึ้นรวมกันเป็นแนวยาวหรือเป็นแถบอยู่บริเวณลำตัว และมีอาการคัน แสบ หรือปวดร่วมด้วย หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียงผื่นแพ้หรือการติดเชื้อที่ผิวหนังทั่วไป

แต่ลักษณะดังกล่าว อาจพบได้ในโรคงูสวัด (Shingles) ซึ่งเกิดจากการกลับมากำเริบของเชื้อไวรัส Varicella-zoster virus ซึ่งเป็นไวรัสชนิดเดียวกับที่ทำให้เกิดโรคอีสุกอีใส หลังจากเคยติดเชื้อ เชื้อสามารถหลบซ่อนอยู่ในระบบประสาทและกลับมาก่อโรคได้ในภายหลัง

 

ทำไมผื่นงูสวัดจึงมักขึ้นเป็นแนวยาว?

ลักษณะที่ค่อนข้างโดดเด่นของงูสวัดคือ ผื่นมักเกิดขึ้น เพียงด้านใดด้านหนึ่งของร่างกาย และเรียงตัวเป็นแนวตามบริเวณที่เส้นประสาทนั้นรับความรู้สึก

ช่วงแรกอาจเริ่มจากอาการคัน ยิบ ๆ แสบร้อน หรือปวดบริเวณผิวหนัง ก่อนจะมีผื่นแดงและตุ่มน้ำใส ๆ ปรากฏขึ้นในเวลาต่อมา

ในบางคนอาการปวดหรือแสบร้อนอาจเด่นชัดจนคิดว่าเป็นอาการของกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาท ขณะที่บางคนกลับมีอาการคันมากกว่าอาการปวด

จากตุ่มแดงอาจกลายเป็นตุ่มน้ำ

เมื่อโรคดำเนินต่อไป ตุ่มที่เกิดขึ้นอาจกลายเป็นตุ่มพองที่มีของเหลวอยู่ภายใน จากนั้นตุ่มจะแตก แห้ง และกลายเป็นสะเก็ด โดยทั่วไปผื่นจะค่อย ๆ หายภายในประมาณ 2–4 สัปดาห์ แต่ในบางรายอาจมีอาการปวดตามแนวเส้นประสาทต่อเนื่องหลังผื่นหายแล้ว

ภาวะปวดประสาทหลังงูสวัดเป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ โดยอาการปวดอาจคงอยู่นานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนในบางคน

 

หากสงสัยว่าเป็นงูสวัด ควรทำอย่างไร?

สิ่งสำคัญคือ อย่ารอให้ผื่นลุกลามแล้วค่อยไปพบแพทย์ โดยเฉพาะหากผื่นเพิ่งเริ่มขึ้น

ยาต้านไวรัสสามารถใช้รักษางูสวัดได้ และโดยทั่วไปจะได้ประโยชน์มากที่สุดเมื่อเริ่มรักษาเร็ว โดยแนวทางของ NHS ระบุว่าการเริ่มยาภายในประมาณ 3 วันหลังผื่นปรากฏมีประโยชน์ต่อการลดระยะและความรุนแรงของโรคในผู้ที่เข้าเกณฑ์รักษา

ระหว่างนั้นควรรักษาบริเวณผื่นให้สะอาดและแห้ง สวมเสื้อผ้าที่หลวม และหลีกเลี่ยงการเกาหรือแกะตุ่ม เพราะอาจทำให้ผิวหนังเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนได้

ระวังการแพร่เชื้อให้คนใกล้ตัว

งูสวัดไม่ได้แพร่จากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งในรูปแบบ “งูสวัด” โดยตรง แต่ของเหลวจากตุ่มของผู้ป่วยสามารถทำให้คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่ได้รับวัคซีนติดเชื้อและเป็น อีสุกอีใส ได้

ดังนั้น หากมีตุ่มน้ำที่ยังแตกหรือมีของเหลว ควรปิดบริเวณผื่นเท่าที่ทำได้ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส ทารกเล็ก และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ถ้าผื่นขึ้นบริเวณใบหน้าหรือดวงตา ต้องรีบพบแพทย์

หากผื่นขึ้นบริเวณ ตา จมูก หรือใบหน้า หรือมีอาการตามัวหรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลง ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน เพราะงูสวัดบริเวณดังกล่าวอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่อดวงตาได้

อย่างไรก็ตาม ภาพเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นงูสวัด เพราะผื่นที่มีตุ่มแดงและคันสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ หากพบผื่นลักษณะคล้ายในภาพ โดยเฉพาะถ้าเป็นข้างเดียวและเริ่มมีอาการปวด แสบ หรือมีตุ่มน้ำ ควรให้แพทย์ตรวจเพื่อวินิจฉัยให้แน่ชัดและรับการรักษาที่เหมาะสม.