Chapter 1: เข้าใจเชื้อ HPV และ 3 พฤติกรรมที่คู่สมรสควรใส่ใจ
มะเร็งปากมดลูกเป็นโรคที่สามารถป้องกันได้ในระดับสูงด้วยวัคซีน HPV การตรวจคัดกรองตามคำแนะนำ และการรักษาความผิดปกติก่อนที่จะพัฒนาเป็นมะเร็ง สาเหตุสำคัญของโรคนี้คือการติดเชื้อไวรัสฮิวแมนแพปพิลโลมา หรือ HPV ชนิดที่ก่อมะเร็ง ซึ่งคงอยู่ในร่างกายเป็นเวลานานจนทำให้เซลล์บริเวณปากมดลูกเกิดความเปลี่ยนแปลง
เชื้อ HPV พบได้ทั่วไปและติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศหรือผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ ผู้ติดเชื้อจำนวนมากไม่มีอาการ และอาจไม่ทราบว่าตนเองมีเชื้ออยู่ การตรวจพบ HPV จึงไม่สามารถบอกได้อย่างแน่นอนว่าใครเป็นผู้แพร่เชื้อให้ใคร หรือได้รับเชื้อมาตั้งแต่เมื่อใด เพราะเชื้ออาจตรวจพบหลังจากผ่านไปเป็นเวลานาน
การพูดถึงพฤติกรรมของสามีจึงควรมองในแง่การดูแลสุขภาพร่วมกัน ไม่ใช่การกล่าวโทษฝ่ายชายหรือฝ่ายหญิง เพราะทั้งสองฝ่ายอาจสัมผัสเชื้อได้ และการติดเชื้อ HPV ไม่ได้เป็นหลักฐานว่าคู่สมรสฝ่ายใดนอกใจ
พฤติกรรมที่ 1: มีคู่นอนหลายคนโดยไม่ป้องกันความเสี่ยง
การมีคู่นอนหลายคนสัมพันธ์กับโอกาสสัมผัสเชื้อ HPV ที่สูงขึ้น เช่นเดียวกับการมีคู่นอนที่มีประวัติคู่นอนหลายคน หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีเชื้อ HPV ชนิดความเสี่ยงสูง ก็อาจถ่ายทอดเชื้อไปยังอีกฝ่ายผ่านการสัมผัสทางเพศได้
อย่างไรก็ตาม จำนวนคู่นอนไม่ใช่ตัวตัดสินว่าบุคคลนั้นจะเป็นมะเร็งปากมดลูกหรือไม่ ปัจจัยสำคัญคือการติดเชื้อ HPV ชนิดก่อมะเร็งที่คงอยู่นาน รวมถึงความสามารถของระบบภูมิคุ้มกันในการควบคุมเชื้อ การมีคู่นอนเพียงคนเดียวก็ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่มีโอกาสสัมผัส HPV เลย
สิ่งที่คู่สมรสทำได้คือพูดคุยเรื่องสุขภาพทางเพศอย่างตรงไปตรงมา เคารพขอบเขตของกันและกัน และใช้วิธีป้องกันที่เหมาะสม หากมีความกังวลเกี่ยวกับการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เพื่อรับคำแนะนำเรื่องการตรวจที่เหมาะกับแต่ละคน
พฤติกรรมที่ 2: ละเลยการใช้ถุงยางอนามัยเมื่อมีความเสี่ยง
ถุงยางอนามัยช่วยลดโอกาสสัมผัสเชื้อ HPV และการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดได้ แต่ไม่สามารถป้องกัน HPV ได้ทั้งหมด เนื่องจากเชื้ออาจติดต่อผ่านผิวหนังบริเวณที่ถุงยางไม่ได้ปกคลุม ดังนั้น การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอจึงเป็นมาตรการลดความเสี่ยง ไม่ใช่การรับประกันว่าจะไม่มีการติดเชื้อ
คู่สมรสควรเลือกใช้ถุงยางอนามัยอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ และไม่ควรเข้าใจว่าการแต่งงานหรือการอยู่ด้วยกันมานานทำให้หมดความเสี่ยงจากเชื้อที่อาจมีอยู่ก่อนแล้ว
พฤติกรรมที่ 3: มองข้ามการตรวจสุขภาพทางเพศ
การไม่ตรวจเมื่อมีข้อบ่งชี้หรือไม่พูดคุยเรื่องสุขภาพทางเพศ อาจทำให้พลาดโอกาสค้นพบการติดเชื้อบางชนิดได้ อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนจำเป็นต้องตรวจ HPV ในรูปแบบเดียวกัน และการตรวจ HPV ก็ไม่ใช่การตรวจที่ใช้ยืนยันความซื่อสัตย์ของคู่สมรส
การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นเรื่องสำคัญสำหรับผู้ที่มีปากมดลูก แม้ไม่มีอาการหรือมีคู่นอนเพียงคนเดียวก็ตาม เพราะความผิดปกติระยะก่อนมะเร็งมักไม่แสดงอาการ การตรวจตามช่วงอายุและแนวทางที่หน่วยบริการสุขภาพแนะนำจึงช่วยให้พบความผิดปกติได้ก่อนที่จะลุกลาม