สาเหตุเกิดจากตำแหน่งของกระเพาะอาหารเมื่อเทียบกับหลอดอาหาร ในท่านอนตะแคงขวา ของเหลวภายในกระเพาะอาหารอาจอยู่ในตำแหน่งที่เอื้อต่อการไหลย้อนเข้าสู่หลอดอาหารมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงที่ร่างกายกำลังย่อยอาหารหลังมื้อเย็น
ส่วนการนอนหงายก็มีข้อควรพิจารณาเช่นกัน เพราะเมื่อร่างกายอยู่ในแนวราบ แรงโน้มถ่วงจะไม่ช่วยให้ของเหลวภายในกระเพาะอาหารอยู่ห่างจากหลอดอาหารเหมือนกับตอนยืนหรือนั่ง ผู้ที่มีภาวะกรดไหลย้อนจึงอาจรู้สึกไม่สบายมากขึ้นเมื่อนอนหงายหลังรับประทานอาหารไม่นาน
อย่างไรก็ตาม ท่านอนหงายไม่ได้เป็นท่าที่ไม่ดีสำหรับทุกคน ผู้ที่ไม่มีปัญหากรดไหลย้อนอาจนอนหงายได้ตามปกติ โดยควรเลือกท่าที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายและการหายใจของตนเอง
นอกจากการเลือกท่านอนแล้ว ยังมีวิธีดูแลระบบย่อยอาหารที่สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้
1. เว้นระยะเวลาหลังรับประทานอาหารก่อนเข้านอน
หนึ่งในพฤติกรรมที่ควรให้ความสำคัญคือ ไม่ควรล้มตัวลงนอนทันทีหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะมื้อเย็นที่มีปริมาณมาก
แนวทางทางการแพทย์แนะนำให้เว้นระยะเวลาประมาณ 3 ชั่วโมงระหว่างมื้ออาหารกับการเข้านอน เพื่อให้กระเพาะอาหารมีเวลาย่อยอาหารและลดโอกาสที่อาหารจะไหลย้อนขึ้นมา
ตัวอย่างเช่น หากต้องการเข้านอนเวลา 22.00 น. ควรรับประทานอาหารมื้อเย็นให้เสร็จก่อนเวลาประมาณ 19.00 น.
2. หลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ในช่วงเย็น
การรับประทานอาหารปริมาณมากในมื้อเดียวอาจทำให้กระเพาะอาหารขยายตัวและเพิ่มความรู้สึกแน่นท้องได้
ผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนอาจลองลดปริมาณอาหารต่อมื้อ และแบ่งรับประทานให้เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย
นอกจากนี้ ควรสังเกตว่าอาหารประเภทใดทำให้อาการแย่ลง เพราะแต่ละคนอาจตอบสนองต่ออาหารแตกต่างกัน เช่น อาหารไขมันสูง อาหารรสจัด มะเขือเทศ ผลไม้รสเปรี้ยว ช็อกโกแลต หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
ไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิดที่กล่าวมา หากรับประทานแล้วไม่มีอาการผิดปกติ แต่ควรหลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นอาการของตนเองอย่างชัดเจน
3. ยกส่วนศีรษะและลำตัวส่วนบนให้สูงขึ้น
สำหรับผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนในช่วงกลางคืน การปรับระดับส่วนบนของร่างกายอาจช่วยลดอาการได้
วิธีหนึ่งคือการใช้หมอนลิ่มสำหรับรองตั้งแต่ช่วงศีรษะไปจนถึงลำตัวส่วนบน หรือปรับระดับหัวเตียงให้สูงขึ้นอย่างเหมาะสม
การใช้หมอนหลายใบซ้อนกันเฉพาะบริเวณศีรษะอาจทำให้คอและลำตัวอยู่ในท่าที่ไม่สบาย จึงควรเลือกอุปกรณ์ที่ช่วยยกระดับส่วนบนของร่างกายอย่างต่อเนื่อง
4. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารแล้วนอนพักทันที
หลังรับประทานอาหารเสร็จ ควรนั่งหรือเดินเบา ๆ แทนการเอนตัวลงนอนทันที การเคลื่อนไหวอย่างเหมาะสมช่วยให้ร่างกายกลับเข้าสู่กิจวัตรตามปกติได้โดยไม่เพิ่มแรงกดบริเวณช่องท้องมากเกินไป
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรออกกำลังกายหนักทันทีหลังรับประทานอาหาร เพราะอาจทำให้รู้สึกไม่สบายท้องได้เช่นกัน
5. สังเกตอาการผิดปกติของระบบย่อยอาหาร
หากมีอาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือรู้สึกเหมือนมีของเหลวไหลย้อนขึ้นมาบ่อยครั้ง ควรสังเกตความถี่และช่วงเวลาที่เกิดอาการ
หากอาการเกิดขึ้นต่อเนื่อง รบกวนการนอนหลับ หรือจำเป็นต้องใช้ยาบรรเทาอาการเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและเลือกวิธีดูแลที่เหมาะสม
โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการกลืนอาหารลำบาก กลืนแล้วเจ็บ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรืออาเจียนซ้ำ ๆ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ ส่วนอาการเจ็บหน้าอกรุนแรงหรือเจ็บร่วมกับหายใจลำบาก เหงื่อออกมาก หรือปวดร้าวไปยังแขนและกราม ควรรีบรับการประเมินทางการแพทย์ทันที เพราะอาจไม่ใช่ปัญหาจากระบบย่อยอาหารเพียงอย่างเดียว
ท้ายที่สุด การเลือกท่านอนที่เหมาะสมเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพกระเพาะอาหาร สำหรับผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อน การเริ่มต้นด้วยการลองนอนตะแคงซ้าย เว้นระยะหลังมื้อเย็น และยกระดับส่วนบนของร่างกาย อาจช่วยให้การนอนหลับสบายขึ้นได้
สิ่งสำคัญคือไม่ควรเชื่อว่าท่านอนเพียงท่าเดียวสามารถรักษาโรคได้ทั้งหมด แต่ควรใช้ข้อมูลทางการแพทย์ประกอบกับการสังเกตอาการของตนเอง และเข้ารับคำแนะนำจากแพทย์เมื่อมีความผิดปกติเกิดขึ้น
การดูแลสุขภาพที่ดีไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเรื่องใหญ่เสมอไป บางครั้งการปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ ก่อนเข้านอนอย่างสม่ำเสมอ ก็อาจช่วยให้ร่างกายพักผ่อนได้ดีขึ้นในทุกคืน