2. อย่ามองข้ามอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ
อาการไอเรื้อรัง หายใจมีเสียงผิดปกติ เหนื่อยง่าย หรือรู้สึกหายใจไม่เต็มปอด อาจเกี่ยวข้องกับโรคทางเดินหายใจหลายประเภท
ผู้ที่มีประวัติติดเชื้อโควิด-19 มาก่อนอาจมีอาการหลงเหลือหลังการติดเชื้อได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าเป็นผลจากวัคซีนโดยไม่มีการตรวจสอบ
หากมีอาการหายใจลำบากเฉียบพลันหรือริมฝีปากเขียวคล้ำ ควรเข้ารับการรักษาฉุกเฉิน
3. ตรวจสุขภาพหัวใจตามความเหมาะสม
ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ ควรติดตามสุขภาพตามคำแนะนำของแพทย์
การตรวจสุขภาพอาจประกอบด้วยการวัดความดันโลหิต ตรวจระดับไขมัน ตรวจน้ำตาลในเลือด และการตรวจหัวใจเพิ่มเติมเมื่อมีข้อบ่งชี้
ไม่จำเป็นต้องตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือเอกซเรย์ทุกคนเพียงเพราะเคยได้รับวัคซีน หากไม่มีอาการหรือข้อบ่งชี้ทางการแพทย์
4. ระมัดระวังการใช้ยาและอาหารเสริม
ผู้ที่กังวลเกี่ยวกับผลข้างเคียงจากวัคซีนบางครั้งอาจเลือกซื้อวิตามินหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมารับประทานเอง โดยหวังว่าจะช่วยล้างสารตกค้างหรือป้องกันความเสียหายของหัวใจ
อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้สามารถล้างวัคซีนออกจากร่างกายได้
การรับประทานอาหารเสริมบางชนิดในปริมาณมากอาจส่งผลเสียต่อไต ตับ หรือเกิดปฏิกิริยากับยาที่ใช้อยู่ได้
หากมีความกังวล ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ใด ๆ
5. ทำความเข้าใจความเสี่ยงระยะยาวอย่างถูกต้อง
หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยคือ ผู้ที่ฉีดวัคซีนมาหลายปีแล้วจะมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงในอนาคตหรือไม่
ข้อมูลด้านความปลอดภัยของวัคซีนที่มีอยู่ในปัจจุบันยังคงได้รับการติดตามและศึกษาอย่างต่อเนื่อง โดยผลข้างเคียงที่เกี่ยวข้องกับวัคซีนส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในช่วงไม่นานหลังได้รับวัคซีน
สำหรับภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบที่เกิดขึ้นหลังวัคซีน แม้จะพบได้น้อย แต่ผู้ป่วยที่เคยได้รับการวินิจฉัยควรติดตามผลการรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะการฟื้นตัวและผลตรวจในระยะติดตามอาจแตกต่างกันในแต่ละคน
องค์การอนามัยโลกยืนยันว่าผลข้างเคียงรุนแรงหรือยาวนานจากวัคซีนโควิด-19 สามารถเกิดขึ้นได้ แต่พบได้น้อยมาก และมีระบบติดตามความปลอดภัยเพื่อประเมินความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
6. อย่าลืมว่าการติดเชื้อโควิด-19 ก็มีความเสี่ยงต่อหัวใจ
สิ่งที่ควรพิจารณาควบคู่กันคือ การติดเชื้อไวรัสโควิด-19 เองสามารถส่งผลกระทบต่อหัวใจและหลอดเลือดได้เช่นกัน
ผู้ป่วยบางรายอาจเกิดกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ ภาวะลิ่มเลือด หรือปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับระบบไหลเวียนโลหิตหลังติดเชื้อ
ดังนั้น การประเมินประโยชน์และความเสี่ยงของวัคซีนจึงจำเป็นต้องพิจารณาทั้งความเสี่ยงจากการฉีดวัคซีนและความเสี่ยงจากการติดเชื้อ ไม่ใช่มองเพียงด้านใดด้านหนึ่ง
แนวทางดูแลสุขภาพหัวใจและปอดในชีวิตประจำวัน
นอกจากการเข้ารับการตรวจเมื่อมีอาการแล้ว การดูแลสุขภาพพื้นฐานยังเป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้
-
รับประทานอาหารให้หลากหลายและสมดุล
-
ลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและเกลือสูง
-
ออกกำลังกายอย่างเหมาะสมกับสภาพร่างกาย
-
พักผ่อนให้เพียงพอ
-
หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และควันบุหรี่
-
ควบคุมความดันโลหิต น้ำตาล และไขมันในเลือด
-
เข้ารับการตรวจสุขภาพตามช่วงวัยและความเสี่ยง
สำหรับผู้ที่เคยได้รับวัคซีนและไม่มีอาการผิดปกติ ไม่จำเป็นต้องใช้ชีวิตด้วยความหวาดกลัวหรือคิดว่าตนเองกำลังเผชิญกับอันตรายจากวัคซีน
ในทางกลับกัน หากมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือหัวใจเต้นผิดปกติ ก็ควรเข้ารับการตรวจโดยไม่คำนึงว่าเคยได้รับวัคซีนหรือไม่
สรุป: รู้เท่าทันผลข้างเคียง ดีกว่าตื่นตระหนกกับข่าวที่ยังไม่ยืนยัน
วัคซีนโควิด-19 มีผลข้างเคียงที่พบได้ทั่วไป และมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงบางประเภทที่พบได้น้อยมาก เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบและเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ
แต่การมีประวัติฉีดวัคซีนไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเกิดปัญหาหัวใจ ปอด หรือหลอดเลือดในอนาคต ภาพรถพยาบาลหรือภาพเอกซเรย์ที่เผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตก็ไม่สามารถใช้เป็นหลักฐานยืนยันความสัมพันธ์ดังกล่าวได้
สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการรับข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ สังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย และเข้ารับการตรวจเมื่อมีอาการผิดปกติ เพื่อให้สามารถดูแลสุขภาพได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย