รู้หรือไม่? "คนไทยกินเผ็ด" ก่อน "พริก" จะเข้าประเทศ แล้วเราใช้อะไรทำให้อาหารเผ็ดแซ่บ

รู้หรือไม่? คนไทยกินเผ็ดกันมานานกว่าที่คิด แต่ความเผ็ดในอดีตไม่ได้มาจากพริก! งานค้นคว้าทางประวัติศาสตร์เผยว่า ก่อนที่พริกจะเดินทางเข้ามาในสมัยอยุธยาพร้อมชาวโปรตุเกส คนไทยยุคสุโขทัยและอยุธยาใช้ “สมุนไพรพื้นบ้าน” อย่างขิง ข่า ตะไคร้ พริกไทย กระเทียม และหัวหอม เป็นตัวชูรสเผ็ดร้อนแทนพริกที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน

ก่อนมีพริก...คนไทยก็แซ่บได้!

หลักฐานเก่าแก่ใน ไตรภูมิพระร่วง สมัยพระญาลิไทย ได้บันทึกถึงรสชาติอาหารว่า “อดอยากเผ็ดเร็ดไร้นักหนา” ซึ่งยืนยันได้ว่าความเผ็ดเป็นรสชาติที่อยู่คู่สังคมไทยมานานแล้ว แม้ตอนนั้นจะยังไม่มีพริกจากทวีปอเมริกาเข้ามาก็ตาม

หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ยังกล่าวในหนังสือ น้ำพริก ว่า คนไทยยุคสุโขทัยใช้พริกไทยตำแทนพริกสด เพื่อเพิ่มความเผ็ดร้อนในอาหาร เช่น แกงเลียง ซึ่งถือเป็นต้นตำรับของน้ำพริกในยุคต่อมา

สมุนไพรไทยคือหัวใจของความเผ็ดในยุคอยุธยา

เอกสารของพ่อค้าชาวดัตช์และชาวยุโรปหลายรายในสมัยอยุธยา เช่น วัน วลิต และฟรังซัว อังรี ตุรแปง บันทึกตรงกันว่า ชาวสยามนิยมกินอาหารรสจัด กลิ่นแรง และมักใส่ขิง กระเทียม หัวหอม ข่า ตะไคร้ รวมถึงเครื่องเทศต่างๆ ในอาหารและซอสแทนการใช้พริก

แม้แต่บาทหลวงนิโกลาส์ แชร์แวส ก็เขียนไว้ในบันทึกการเดินทางร่วมคณะทูตลาลูแบร์ว่า “แกงของสยามทุกชนิดล้วนมีเกลือ กะทิ และทำให้เผ็ดร้อนด้วยพริกไทย สมุนไพร และพืชต่างๆ” ซึ่งสะท้อนว่าคนไทยรู้จักสร้างรสเผ็ดจากธรรมชาติมานานก่อนรู้จักพริก

พริกเข้ามาพร้อมโปรตุเกส เปลี่ยนรสชาติไทยไปตลอดกาล

จนกระทั่งในสมัยอยุธยา พริกจากทวีปอเมริกาเดินทางเข้ามาพร้อมพ่อค้าชาวโปรตุเกส กลายเป็นวัตถุดิบใหม่ที่เข้ามาแทนที่สมุนไพรเผ็ดร้อนดั้งเดิมบางชนิด และกลายเป็นหัวใจของอาหารไทยในเวลาต่อมา จนทำให้ “ความเผ็ด” กลายเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติ

ดังนั้น คำกล่าวที่ว่า “คนไทยกินเผ็ดแต่โบราณ” จึงเป็นเรื่องจริง เพียงแต่ความเผ็ดในอดีตนั้นไม่ได้มาจากพริก แต่จากภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรพื้นบ้าน ที่ช่วยสร้างรสเผ็ดจัดจ้านให้กับอาหารไทยตั้งแต่ก่อนพริกจะเข้ามาในแผ่นดิน