ด้วยเงิน “วัตถุดิบ” เพียงไม่กี่หมื่นบาท หลังจากปรุงสุกอย่างรวดเร็ว น้ำผึ้ง “แท้” ก็ได้ถือกำเนิดขึ้นถึง 5 ขวด ขายถูกๆ ก็ได้เงินมากกว่า 1 ล้านดอง! เธอยิ้มจนฟันแทบบอด ฉันลองคำนวณดูสิ ตลอด 30 ปีที่โด่งดังในฐานะ “แม่ครัวน้ำผึ้ง” สร้างบ้าน ดูแลลูกๆ และหลานๆ อีก 9 คน คุณนายวีผลิตน้ำผึ้งปลอมให้ผึ้งงานไปกี่ล้านลิตร? แล้วผู้บริโภคต้องทนทุกข์ทรมานกับโรคภัยไข้เจ็บอีกกี่โรค?

น้ำผึ้งปลอม แต่ต้องขายแพงถึงจะเชื่อ!

ทำไมการ “ปรุง” น้ำผึ้งถึงง่ายและได้กำไรมหาศาล แต่กลับมีคนไม่มากนักที่รู้เคล็ดลับการทำมาหากิน? ราวกับเดาความคิดของฉันได้ หญิงชราจึงพูดว่า: สิ่งที่ยากที่สุดคือ คุณรู้วิธีทำให้คนเชื่อและซื้อ “น้ำผึ้ง” ไหม? อย่างที่สองคือต้องมีทักษะในการปรุง ใช้ไฟแรงๆ ไฟน้อยๆ คนให้เข้ากัน เพื่อให้ “น้ำผึ้ง” สามารถ “เก็บไว้ในบ้าน” เพื่อรักษาโรคและบำรุงสุขภาพได้หลายปี โดยไม่ดำหรือจับตัวเป็นก้อน

ตลอด 30 ปีที่ผ่านมา ผู้คนไว้วางใจให้ผมซื้อน้ำผึ้งปลอม เพราะพวกเขาใช้มันโดยไม่รู้ตัว ยิ่งใช้มากเท่าไหร่ พวกเขาก็ยิ่งรักมันมากขึ้นเท่านั้น ผมพูดอยู่เรื่อยว่าผมขายน้ำผึ้งป่า

ในป่ามีดอกไม้นานาชนิด ดอกไม้นานาชนิด เมื่อพวกเขาเชื่อว่าเป็นน้ำผึ้งป่า พวกเขาก็จะพึมพำว่า "ฝูงผึ้ง" นี้ดูดน้ำหวานและเก็บเกสรดอกไม้ในที่ที่มีกลิ่นแบบนั้นพอดี หญิงชราหัวเราะอย่างอารมณ์ดี

เรายังคงสั่งน้ำผึ้งจากกลุ่มผู้หญิงซึ่งเป็นเพื่อนบ้านของคุณวี พวกเขาบอกว่าสามารถจัดหา “น้ำผึ้งปรุงสุก” ให้ลูกค้าได้หลายร้อยลิตรทุกวัน ผู้หญิงสองคนชื่อติ๋ญและซาวมารับเรา น้ำผึ้งปลอมแต่ละขวดถูกเทออกมา ชิม และ “พ่อค้า” (นักข่าว) ก็ถูกท้าทายอย่างตรงไปตรงมาว่าอันไหนปลอม อันไหนจริง

“ผมเพิ่งทำน้ำผึ้งล็อตนี้เสร็จ ยังไม่ได้แต่งกลิ่นหรือขี้ผึ้งปลอมเลย แต่ลองดูสิ มันเหมือนน้ำผึ้งแท้เลย ผมทำขายในราคาเดียวกันเลย ลิตรละ 100,000 ดอง” ในราคานี้ พ่อค้าแม่ค้าหลายคนซื้อ “น้ำผึ้งปรุงสุก” ไปขายกันทั่วบ้านทั่วเมือง ในราคาตั้งแต่ 200,000-400,000 ดองต่อลิตร

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พวกเขาขนส่งยานพาหนะแต่ละคันไปยังที่สูงเพื่อส่งอาหารไปยังร้านอาหารตามแหล่งท่องเที่ยวหลายแห่งหรือตามทางหลวงแผ่นดิน ยกตัวอย่างเช่น ตลอดเส้นทางจากซวนมายไปยังฮวาบิ่ญ คุณจะเห็นป้ายโฆษณาขาย "น้ำผึ้งป่า" พร้อมเกสรดอกไม้ในราคาถูกมาก หรือหากคุณไปที่ซาปา เมียววัก ดงวาน มวงลัต กีเซิน หรือซินหม่าน ฮวงซูพี มวงเต มวงเญ ไม่ว่าจะไปที่ไหนก็จะเห็น "คนซื่อสัตย์" สวมเสื้อผ้าสีแดงและสีเขียว พูดภาษากิ๋นไม่คล่อง...ขายน้ำผึ้ง

ที่ซาปา นักท่องเที่ยวบริโภคน้ำผึ้งป่าวันละหลายร้อยหลายพันลิตร ขณะเดียวกัน ในหมู่บ้านต่างๆ มีใครเลี้ยงผึ้งบ้าง ผึ้งผลิตน้ำผึ้งได้กี่เดือน... ไม่กี่ลิตร น้ำผึ้งมาจากไหน ทำไมราคาถูกแค่ลิตรละ 100,000-150,000 ดอง ใครเป็นผู้ประเมินคุณภาพของ "น้ำผึ้งป่า" ใครเป็นผู้คัดแยก "น้ำผึ้งที่ปรุงด้วยน้ำตาลและบอแรกซ์ผสมสารเคมี"

ด้วยรัง “หน้า” นั้น พวกเขาโกหกว่าน้ำผึ้ง “ของเรา” เพิ่งถูกบีบออกมาจากรังผึ้ง รังเพิ่งถูกพัดขึ้นไปบนภูเขาสูง “ลองดูสิ” จิบน้ำผึ้งจากรังทองคำ ทุกคนก็เชื่อ ในน้ำผึ้งที่บีบไว้ล่วงหน้ามีผึ้งตายอยู่สองสามตัว ขี้ผึ้งแห้งอีกสองสามชิ้น ทุกคนดีใจมาก ซื้อมาเป็นของขวัญให้พ่อแม่ ซื้อเป็นของขวัญให้ญาติพี่น้อง... ทั้งหมดเป็นน้ำผึ้งเคมี ถ้าใช้เยอะมันจะสะสม และไม่ต้องบอกก็รู้ว่า... ทุกคนรู้ดีว่ามันจะไปไหน

หลังจากฟังบทสนทนากับสองผู้บริหาร “น้ำผึ้งปรุงสุก” ฟังเทปบันทึกเสียง และดูวิดีโอแล้ว ฉันก็ทิ้งกระป๋องและถังน้ำผึ้งที่เพื่อนๆ นำกลับมาจาก “ที่ราบสูง” ไปหมด น้ำผึ้งยังข้นและมีรสหวานเหมือนน้ำตาลไหม้และสารเคมีอีกด้วย

ผู้หญิงที่ “แปลงร่างเป็นผึ้ง” นำน้ำผึ้งที่พวกเธอทำขึ้นมาและบอกว่า “คุณต้องขายมันบนที่สูง ซึ่งหลอกลูกค้าได้ง่ายกว่า คุณต้องขายในราคาสูง เพราะถ้าขายถูก คนจะสงสัยว่าเป็นน้ำผึ้งปลอม คุณควรซื้อแล้วนำไปขายที่เอเจนซี่ ขายในราคาถูกๆ แล้วห่อใส่ถุงของขวัญให้คู่ค้า ถ้ามีของขวัญเยอะเกินไป คุณจะหาน้ำผึ้งป่าได้ที่ไหน? จำไว้ว่า แค่ให้คนสั่งนิดหน่อยก็เสร็จเรียบร้อย ถ้าคุณดึงดูดความโลภ คุณจะชนะทุกการต่อสู้ ด้วยสารป้องกันการแข็งตัวและแต่งกลิ่น น้ำผึ้งจะยังคงเป็นสีเหลืองทองและเนียนนุ่มดุจ...น้ำมันหล่อลื่นตลอดทั้งปี”

ประเทศของเรามีหลายภูมิภาค หลาย “หมู่บ้าน” ที่ผลิตน้ำผึ้งปลอม มี “ตลาดปีศาจ” ที่เชี่ยวชาญด้านการจัดหาสารเคมีสำหรับทำอาหารปลอมเพื่อวางยาพิษผู้บริโภคผู้บริสุทธิ์

คำถามคือ ท่ามกลางความวุ่นวายของ "พ่อค้าเอกชน" เหล่านี้ที่นอนคว่ำหน้ารับเงิน บริษัทจัดการมีจุดยืนอย่างไร? จากวิดีโอที่นักข่าวลาวดงถ่ายไว้ ผู้จัดการรู้สึกละอายใจบ้างหรือไม่ และอย่างน้อยคุณกังวลบ้างหรือไม่ว่าคุณเคย เป็น และจะตกเป็นเหยื่อของการกระทำอันน่ารังเกียจเช่นนี้นับไม่ถ้วน?

เบื้องหลังน้ำผึ้งป่าคือความอับอายของมโนธรรมมนุษย์ ผมคิดว่าเราต้องร่วมมือกันลงมือทำ ก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป