ปลา 5 ชนิดที่ถูกเผยว่า “อมพิษ–อัดปรอท” ต่อให้ถูกแค่ไหนก็ห้ามซื้อเด็ดขาด

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ประเด็นเรื่องโลหะหนักปนเปื้อนในอาหารทะเลถูกจับตามองมากขึ้น โดยเฉพาะ “สารปรอท (Mercury)” ซึ่งเป็นโลหะหนักอันตราย สามารถสะสมในร่างกายได้อย่างยาวนาน หากบริโภคติดต่อกันอาจทำลายระบบประสาท ไต หัวใจ และเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อหญิงตั้งครรภ์และทารกในครรภ์

แม้ผู้บริโภคส่วนใหญ่คิดว่าอันตรายนี้มักพบในปลาทะเลลึกราคาแพง แต่ความจริงแล้ว มี ปลาหลายชนิดที่ขายอยู่ในตลาดสดทั่วไป ซึ่งก็ถูกตรวจพบว่ามีระดับปรอทสูงไม่แพ้กัน จนถูกตั้งฉายาว่า “อมพิษ–อัดปรอท” และควรหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด

ด้านล่างคือ 5 ชนิดปลาที่พบได้บ่อยตามตลาด แต่แฝงความเสี่ยงสูงกว่าที่คิด

1. ปลาอินทรี 

ปลาอินทรีเป็นปลายอดนิยมในครัวไทย ทั้งทอดน้ำปลา แกงส้ม และอบเกลือ แต่ตามรายงานด้านความปลอดภัยอาหาร ปลาชนิดนี้ติดอันดับปลาโลหะหนักสูงมาตลอด เพราะเป็นปลานักล่าที่เติบโตเร็วและสะสมปรอทจากห่วงโซ่อาหาร

การบริโภคบ่อยครั้งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อระบบประสาท โดยเฉพาะในเด็กและแม่ตั้งครรภ์

2. ปลาทูน่าตัวใหญ่ 

ในตลาดสดหรือร้านขายปลา มักพบเนื้อปลาทูน่าขนาดใหญ่หั่นเป็นชิ้นสำหรับทำสเต็กหรือทำแกง แต่ปลาทูน่าทะเลลึก โดยเฉพาะตัวใหญ่ มีระดับ methylmercury สูงอย่างมาก

แม้รสชาติดีและราคาไม่แพง แต่หากกินบ่อยอาจสะสมพิษจนกระทบหัวใจ ระบบประสาท และสมองของเด็กเล็ก

3. ปลาฉลาม/ปลาฉลามหนุ่ม

ปลาฉลามหรือปลาฉลามหนุ่มเป็นปลาที่พบตามตลาดชายทะเลหรือจุดขายอาหารทะเลทั่วไป หลายคนซื้อเพราะเนื้อแน่น ทำอาหารได้หลากหลาย แต่ปลาฉลามคือสัตว์บนสุดของห่วงโซ่อาหาร จึงสะสมปรอทในระดับสูงมากกว่าปลาทะเลทั่วไปหลายเท่า

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้หลีกเลี่ยงเป็นพิเศษ เพราะปรอทในปลาฉลามสามารถสะสมในร่างกายมนุษย์ได้ยาวนานถึงหลายปี

4. ปลามาร์ลิน/ปลากระโทง

แม้มักขายในรูปแบบแช่แข็ง แต่ปลากระโทงเป็นอีกหนึ่งปลาที่พบระดับโลหะหนักสูง เนื่องจากเป็นนักล่าขนาดใหญ่และมีอายุยืน การรับประทานบ่อยครั้งอาจเพิ่มภาระให้หัวใจและระบบประสาท

ในหลายประเทศ ปลาชนิดนี้ถูกจัดให้เป็นปลา “ความเสี่ยงสูง” สำหรับผู้บริโภคทั่วไป

5. ปลาดาบ/ปลามงใหญ่

ปลาดาบเป็นปลาที่เนื้อแน่น ทำสเต็กอร่อย และบางตลาดก็มีขายอยู่เรื่อย ๆ แต่เป็นหนึ่งในปลาที่ถูกเตือนเรื่องปรอทสูงที่สุดในโลก เนื่องจากอายุยืนและเป็นผู้ล่าตามธรรมชาติ

ผู้บริโภคที่รับประทานเป็นประจำอาจเผชิญปัญหาชา ปวดศีรษะ หรือความผิดปกติด้านระบบประสาทหากได้รับปรอทสะสมในปริมาณมาก

ทำไมปลาตลาดบางชนิดถึงอัดปรอทสูงกว่าปกติ?

มี 3 ปัจจัยหลัก:

1. เป็นปลานักล่าขนาดใหญ่ จึงกินสัตว์อื่นที่มีสารปนเปื้อนอยู่แล้ว ทำให้สะสมทวีคูณ

2. อายุยืน ยิ่งนาน ยิ่งสะสมโลหะหนักเพิ่มขึ้น

3. แหล่งน้ำปนเปื้อน พื้นที่ประมงจำนวนมากได้รับผลกระทบจากของเสียอุตสาหกรรม

ปรอทที่อยู่ในปลาเป็นแบบ methylmercury ซึ่งเป็นรูปแบบที่ร่างกายดูดซึมได้ง่ายที่สุดและกำจัดออกได้ช้าที่สุด

ควรกินปลาอย่างไรให้ปลอดภัย?

• เลือกปลาขนาดเล็ก เช่น ปลาทู ปลาซิว ปลาสร้อย

• กินปลาให้หลากหลาย อย่ากินชนิดเดิมซ้ำ ๆ

• หญิงตั้งครรภ์และเด็กเล็กควรหลีกเลี่ยงปลานักล่าทุกชนิด

• ซื้อปลาจากแหล่งที่เชื่อถือได้

• เลือกปลาน้ำจืดหรือปลาที่ไม่อยู่บนสุดของห่วงโซ่อาหาร

สรุป

แม้ว่าปลาจะเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ แต่ปลาสามัญตามตลาดบางชนิดอาจเป็น “ระเบิดเวลาสารพิษ” หากมีสารปรอทสะสมสูง การรู้จักเลือกปลาที่ปลอดภัย และหลีกเลี่ยงปลา 5 ชนิดในกลุ่ม “อมพิษ–อัดปรอท” จะช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของคุณและครอบครัวได้อย่างมาก