ปลารูปี้ หรือปลานิล เป็นหนึ่งในปลาที่ได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นเมนูทอด, ย่าง, นึ่งมะนาว หรือทำต้มยำ ล้วนเป็นอาหารประจำบ้านของหลายครอบครัว ด้วยเหตุผลว่าหาซื้อง่าย ราคาไม่แพง และเนื้อปลามีรสชาติดี
อย่างไรก็ตาม ล่าสุดผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการและแพทย์ด้านความปลอดภัยอาหารได้ออกมาเตือนว่า การบริโภคปลารูปี้จำนวนมาก โดยเฉพาะปลาเลี้ยงจากแหล่งที่ไม่ได้มาตรฐาน อาจทำให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพมากกว่าที่คิด
ทำไมปลารูปี้จึงถูกเตือน “ห้ามแตะ” หากไม่รู้แหล่งที่มา?
แม้ปลารูปี้จะไม่ใช่ปลานักล่าขนาดใหญ่ที่มีปรอทสะสมสูงเหมือนปลาทะเลลึก แต่ปัญหาหลักของปลาชนิดนี้กลับมาจาก วิธีการเพาะเลี้ยง และ คุณภาพของน้ำ ที่ใช้เลี้ยงในบางพื้นที่
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า มี 3 ความเสี่ยงสำคัญที่พบได้บ่อย:
1. แหล่งน้ำปนเปื้อนสารเคมีและโลหะหนัก
ในหลายพื้นที่ บ่อเลี้ยงปลาอยู่ใกล้โรงงานอุตสาหกรรม หรือใช้แหล่งน้ำที่มีการปนเปื้อนสารเคมี เช่น ตะกั่ว ปรอท แคดเมียม รวมถึงสารกำจัดศัตรูพืช
ปลารูปี้ที่เติบโตในน้ำลักษณะนี้จะดูดซึมสารพิษเข้าสู่เนื้อปลา ทำให้ผู้บริโภคเสี่ยงสะสมโลหะหนักในร่างกายเมื่อกินเป็นประจำ
2. การใช้ยาปฏิชีวนะและฮอร์โมนเกินมาตรฐาน
เพื่อให้ปลาโตเร็ว ลดอัตราการตาย ผู้เลี้ยงบางรายใช้ยาปฏิชีวนะและฮอร์โมนในปริมาณที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนด สารตกค้างเหล่านี้สามารถสะสมในเนื้อปลา และเมื่อผู้บริโภคได้รับเข้าสู่ร่างกายต่อเนื่อง อาจก่อให้เกิดภาวะดื้อยา การอักเสบเรื้อรัง หรือการทำงานของตับผิดปกติ

3. สภาพบ่อเลี้ยงแออัด ทำให้ปลาอ่อนแอและเสี่ยงปนเปื้อนเชื้อโรค
ปลารูปี้เลี้ยงจำนวนมากถูกเลี้ยงในบ่อแออัด น้ำหมุนเวียนไม่ดี ทำให้ปลาอ่อนแอ ติดเชื้อได้ง่าย จากนั้นต้องใช้ยารักษาเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
ปลาบางตัวอาจปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย เช่น Salmonella, Aeromonas ซึ่งยังคงอยู่แม้ผ่านการปรุงไม่สุกอย่างทั่วถึง
อันตรายที่อาจเกิดขึ้นหากบริโภคปลารูปี้จากแหล่งที่ไม่ปลอดภัย
-
สารโลหะหนักสะสมในร่างกาย ทำให้
-
อ่อนเพลียเรื้อรัง
-
ระบบประสาททำงานผิดปกติ
-
ความจำเสื่อม
-
เสี่ยงโรคไต
-
-
ตกค้างยาปฏิชีวนะ ทำให้เกิดภาวะดื้อยา
-
การติดเชื้อแบคทีเรียจากเนื้อปลาที่ไม่สะอาด
-
หญิงตั้งครรภ์เสี่ยงผลกระทบต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์

แพทย์เตือนว่า แม้ปลารูปี้จากฟาร์มที่ได้มาตรฐานจะปลอดภัยและให้คุณค่าทางโภชนาการสูง แต่หากไม่รู้แหล่งที่มา ไม่ควรซื้อเพียงเพราะราคาถูก
เคล็ดลับเลือกปลารูปี้ให้ปลอดภัย
-
เลือกปลาที่สีสด ตาใส ไม่ขุ่น
-
เหงือกต้องเป็นสีแดง ไม่มีกลิ่นเหม็นเน่า
-
ตัวปลาแข็ง กดไม่ยุบ
-
หลีกเลี่ยงปลาที่มีกลิ่นดินแรงผิดปกติ เพราะอาจเกิดจากน้ำเสีย
-
ซื้อจากร้านที่น่าเชื่อถือหรือฟาร์มที่มีใบรับรองมาตรฐาน
สรุป
ปลารูปี้เป็นอาหารโปรตีนสูง ราคาประหยัด และดีต่อสุขภาพหากมาจากแหล่งเพาะเลี้ยงที่ปลอดภัย แต่ก็เป็นหนึ่งในปลาที่พบปัญหาการปนเปื้อนสารเคมีและยารักษาโรคมากที่สุดในกลุ่มปลาน้ำจืด
ดังนั้น ผู้บริโภคควรเลือกซื้ออย่างระมัดระวัง และไม่ควรซื้อปลาที่มาจากแหล่งที่ไม่แน่ชัด แม้ราคาจะถูกเพียงใดก็ตาม