อย่าพยายามใช้ของแหลมแคะหูด้วยตัวเอง หากปัญหาเกิดซ้ำควรตรวจการได้ยินเพื่อหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อการได้ยินลดลงอย่างฉับพลัน ซึ่งควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน การได้ยินที่ดีช่วยให้สื่อสารกับครอบครัวและมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ ได้สะดวกขึ้น
8. เริ่มหลงลืมเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ
การลืมว่าวางกุญแจไว้ที่ไหนหรือใช้เวลานึกชื่อคนรู้จักนานขึ้นอาจเกิดขึ้นได้เป็นครั้งคราว แต่สิ่งสำคัญคือความถี่และผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน
หากเริ่มถามคำถามเดิมซ้ำ ๆ หลงทางในสถานที่คุ้นเคย จัดการงานประจำวันไม่ได้ หรือมีความสับสนเกี่ยวกับเวลาและสถานที่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำ เพราะปัญหาอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ไม่ใช่ความชราตามธรรมชาติเสมอไป
การจดรายการสิ่งที่ต้องทำ เก็บของสำคัญไว้ในที่เดิม นอนให้เพียงพอ และทำกิจกรรมที่กระตุ้นสมองอาจช่วยจัดการชีวิตประจำวันได้ แต่ไม่ควรใช้วิธีเหล่านี้แทนการตรวจเมื่อความจำเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน
9. นอนหลับยากหรือตื่นกลางดึกบ่อย
การนอนอาจเปลี่ยนไปตามวัย บางคนง่วงเร็วขึ้นและตื่นเช้ากว่าเดิม ขณะที่บางคนตื่นหลายครั้งในช่วงกลางคืน อย่างไรก็ตาม ความเครียด อาการปวด ยาบางชนิด และภาวะผิดปกติของการนอนก็มีส่วนได้เช่นกัน
ควรรักษาเวลานอนและตื่นให้สม่ำเสมอ ลดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในช่วงเย็น และจัดห้องนอนให้สงบ หากนอนไม่หลับต่อเนื่องจนกระทบการทำงาน หรือมีอาการง่วงมากผิดปกติในตอนกลางวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุและเลือกแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม
10. ผมร่วงมากกว่าปกติ
เส้นผมร่วงทุกวันได้ตามวงจรธรรมชาติ แต่หากผมบางลงชัดเจน ร่วงเป็นหย่อม หรือร่วงอย่างรวดเร็ว ควรสังเกตว่ามีการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพ อาหาร ความเครียด หรือการใช้ยาร่วมด้วยหรือไม่
ไม่ควรรีบซื้ออาหารเสริมหรือผลิตภัณฑ์ราคาแพงเพียงเพราะโฆษณาว่าช่วยให้ผมขึ้น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อผมร่วงร่วมกับอาการอื่น เช่น อ่อนเพลียผิดปกติหรือมีการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง
11. เหนื่อยง่ายและมีพลังงานลดลง
หากกิจกรรมที่เคยทำได้สบายกลับทำให้เหนื่อยมากขึ้น ควรทบทวนการพักผ่อน อาหาร การออกกำลังกาย และความเครียดในชีวิตประจำวัน แต่ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นผลจากอายุเพียงอย่างเดียว เพราะความเหนื่อยล้าอาจสัมพันธ์กับภาวะโลหิตจาง ปัญหาต่อมไทรอยด์ โรคหัวใจ หรือสาเหตุอื่น ๆ ได้
เริ่มจากการออกกำลังกายเบา ๆ ตามความเหมาะสม รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และพักให้เพียงพอ หากอ่อนเพลียต่อเนื่องโดยไม่ทราบสาเหตุหรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรเข้ารับการตรวจ หากมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือหมดสติ ให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน
12. อารมณ์อ่อนไหวหรือหงุดหงิดง่ายขึ้น
การเปลี่ยนแปลงของอารมณ์อาจเกี่ยวข้องกับความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความโดดเดี่ยว ปัญหาสุขภาพ หรือการเปลี่ยนแปลงในชีวิต ไม่ได้หมายความว่าคนที่อายุมากขึ้นทุกคนจะมีอารมณ์แปรปรวน
การพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ ทำกิจกรรมที่ชอบ ออกไปพบปะผู้คน และจัดเวลาพักผ่อนให้เหมาะสมอาจช่วยได้ หากความเศร้า ความวิตกกังวล หรือการหมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบดำเนินต่อเนื่อง ควรขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ
ดูแลตัวเองอย่างไรให้ใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ
ไม่ว่าจะมีอาการเหล่านี้กี่ข้อ สิ่งสำคัญไม่ใช่การนับจำนวนสัญญาณ แต่คือการสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกายและตอบสนองอย่างเหมาะสม ควรรับประทานอาหารหลากหลาย เคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ นอนให้เพียงพอ ตรวจสุขภาพตามคำแนะนำ และดูแลสุขภาพจิตควบคู่กันไป
หากอาการเกิดขึ้นใหม่ รุนแรงขึ้น หรือกระทบต่อการใช้ชีวิต อย่าปล่อยผ่านเพียงเพราะคิดว่าเป็นเรื่องของวัย การตรวจหาสาเหตุแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ได้รับการดูแลที่เหมาะสมได้
ข้อควรรู้: ภาพทั้ง 12 ข้อเป็นเพียงตัวอย่างความเปลี่ยนแปลงที่อาจพบได้ ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยโรคหรือวิธีบอกว่าบุคคลใกล้เกษียณแล้ว การเกษียณขึ้นอยู่กับอายุงาน กฎระเบียบ และสถานการณ์ของแต่ละคน ส่วนสุขภาพควรประเมินจากอาการจริงและคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์