ไม่ควรเสียเวลารอประกาศเตือนอย่างเป็นทางการ หากมีสัญญาณตามธรรมชาติที่บ่งชี้ถึงความเสี่ยง เพราะบางพื้นที่อยู่ใกล้แหล่งกำเนิดคลื่นมากจนมีเวลาน้อย การเตรียมเส้นทางอพยพไว้ล่วงหน้าจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยเฉพาะครอบครัวที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือสมาชิกที่เคลื่อนไหวได้ลำบาก
หากอาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยง ควรศึกษาว่าเส้นทางใดนำไปสู่พื้นที่สูง และจุดใดเป็นสถานที่ปลอดภัยที่สามารถเดินทางไปถึงได้โดยไม่ต้องใช้รถยนต์ การจราจรอาจติดขัดเมื่อประชาชนจำนวนมากอพยพพร้อมกัน ถนนบางสายอาจได้รับความเสียหาย หรือสะพานอาจไม่สามารถใช้งานได้ การเดินเท้าตามเส้นทางที่กำหนดจึงอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในบางสถานการณ์ ทั้งนี้ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่เป็นหลัก
กระเป๋าฉุกเฉินควรเตรียมไว้ในตำแหน่งที่หยิบได้ง่าย โดยอาจประกอบด้วยน้ำดื่ม อาหารที่เก็บได้นาน ยาประจำตัว ชุดปฐมพยาบาล ไฟฉาย แบตเตอรี่สำรอง วิทยุแบบใช้แบตเตอรี่ เสื้อผ้าที่เหมาะกับสภาพอากาศ และสำเนาเอกสารสำคัญที่ใส่ไว้ในถุงกันน้ำ สิ่งของเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องมีราคาแพง แต่ควรได้รับการตรวจสอบเป็นระยะเพื่อให้พร้อมใช้งานเมื่อจำเป็น
สมาชิกในครอบครัวควรตกลงกันล่วงหน้าว่าจะพบกันที่ใดหากโทรศัพท์ใช้งานไม่ได้ เพราะภัยพิบัติอาจทำให้เสาสัญญาณและระบบไฟฟ้าขัดข้อง การกำหนดจุดนัดพบที่ปลอดภัยและมีแผนสำรองช่วยลดความสับสนได้ นอกจากนี้ ควรมีหมายเลขติดต่อฉุกเฉินและข้อมูลสำคัญของสมาชิกแต่ละคนเก็บไว้ในรูปแบบที่สามารถเข้าถึงได้โดยไม่ต้องพึ่งโทรศัพท์เพียงอย่างเดียว
สำหรับผู้ที่อยู่ในอาคารขณะเกิดแผ่นดินไหว ควรป้องกันศีรษะและลำตัวจากสิ่งของที่อาจตกลงมา และหลีกเลี่ยงการวิ่งออกจากอาคารในช่วงที่แรงสั่นสะเทือนกำลังเกิดขึ้น เมื่อแรงสั่นสะเทือนสงบลงแล้ว หากอยู่ในพื้นที่ชายฝั่งและมีความเสี่ยงต่อสึนามิ ควรอพยพไปยังพื้นที่สูงโดยเร็ว หลีกเลี่ยงลิฟต์หากอาคารได้รับความเสียหาย และไม่เข้าใกล้กระจกหรือสิ่งปลูกสร้างที่อาจพังลงมา
หลังไปถึงพื้นที่ปลอดภัยแล้ว อย่าเพิ่งกลับลงไปยังชายฝั่งเพียงเพราะน้ำลดหรือคลื่นลูกแรกผ่านไปแล้ว สึนามิอาจมีหลายระลอก และระดับน้ำอาจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ควรรอฟังประกาศจากหน่วยงานที่รับผิดชอบและกลับเข้าพื้นที่ได้ก็ต่อเมื่อได้รับแจ้งว่าปลอดภัยเท่านั้น
อีกประเด็นที่มักถูกมองข้ามคือการช่วยเหลือผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ ชุมชนควรมีแผนสำหรับผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยติดเตียง เด็กเล็ก และนักท่องเที่ยวที่ไม่คุ้นเคยกับพื้นที่ การกำหนดผู้ประสานงานในชุมชนและการฝึกซ้อมร่วมกันสามารถช่วยให้การอพยพเป็นระบบมากขึ้น
โรงเรียน โรงแรม ร้านค้า และสถานที่ทำงานในเขตชายฝั่งควรมีแผนฉุกเฉินที่เข้าใจง่าย รวมถึงป้ายบอกเส้นทางอพยพที่มองเห็นได้ชัดเจน พนักงานควรรู้ว่าจะนำผู้คนไปยังจุดใด และควรมีการฝึกซ้อมโดยไม่รอให้เกิดเหตุจริงเสียก่อน
สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่ามองการเตรียมพร้อมเป็นเรื่องที่ทำเพียงครั้งเดียว แผนที่ดีต้องได้รับการทบทวนเมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยนไป เมื่อมีสมาชิกใหม่ในครอบครัว หรือเมื่อเส้นทางอพยพมีการปรับปรุง การเตรียมพร้อมอย่างต่อเนื่องช่วยให้ผู้คนมีโอกาสรับมือกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดได้ดียิ่งขึ้น