การนอนหลับที่มีคุณภาพช่วยสนับสนุนการทำงานของสมอง ระบบภูมิคุ้มกัน และกระบวนการฟื้นตัวของร่างกาย ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ควรนอนประมาณ 7–9 ชั่วโมงต่อคืน โดยความต้องการจริงอาจแตกต่างกันในแต่ละคน
การเข้านอนและตื่นนอนใกล้เคียงกันทุกวัน ลดการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในช่วงเย็น และจัดห้องนอนให้เหมาะสม อาจช่วยให้หลับได้ดีขึ้น
หากนอนครบชั่วโมงแล้วยังง่วงมากในตอนกลางวัน หรือมีอาการกรนดังร่วมกับการหยุดหายใจขณะหลับ ควรปรึกษาแพทย์ เพราะปัญหาการนอนบางชนิดอาจต้องได้รับการรักษาเฉพาะทาง
3. เคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ
การเดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือทำกิจกรรมที่เหมาะกับสภาพร่างกายช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจ ควบคุมน้ำหนัก และลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังหลายชนิด
ผู้ใหญ่สามารถตั้งเป้าหมายการออกกำลังกายระดับปานกลางประมาณ 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ และเสริมกิจกรรมฝึกกล้ามเนื้อตามความเหมาะสม ผู้ที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายควรเริ่มจากระยะเวลาสั้น ๆ แล้วค่อยเพิ่มขึ้น ไม่จำเป็นต้องหักโหมตั้งแต่วันแรก
4. หลีกเลี่ยงบุหรี่และจำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
การสูบบุหรี่และการสัมผัสควันบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลายชนิด รวมถึงมะเร็งบางประเภท การเลิกสูบบุหรี่จึงเป็นหนึ่งในวิธีสำคัญในการดูแลสุขภาพ ส่วนการดื่มแอลกอฮอล์มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคบางชนิดเช่นกัน การหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ช่วยลดความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องได้
5. ตรวจสุขภาพตามอายุและความเสี่ยง
การตรวจคัดกรองมีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาความผิดปกติในผู้ที่อาจยังไม่มีอาการ โดยชนิดและช่วงเวลาที่ควรตรวจขึ้นอยู่กับอายุ เพศ ประวัติครอบครัว และแนวทางทางการแพทย์ที่ใช้ในแต่ละประเทศ
ตัวอย่างเช่น การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก มะเร็งเต้านม หรือมะเร็งปากมดลูก อาจเหมาะกับบุคคลต่างกลุ่มกัน การปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์จะช่วยให้เลือกวิธีตรวจที่เหมาะสมโดยไม่ต้องตรวจเกินความจำเป็น
การดูแลสุขภาพที่ยั่งยืนไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เพียงปรับพฤติกรรมทีละอย่างและติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถสร้างพื้นฐานที่ดีสำหรับสุขภาพในระยะยาวได้
Chapter 5: สร้างกิจวัตรยามเช้าเพื่อสังเกตสุขภาพอย่างมั่นใจ
การเริ่มต้นวันด้วยกิจวัตรที่เหมาะสมช่วยให้เรารู้จักร่างกายของตัวเองมากขึ้น ไม่จำเป็นต้องตรวจเช็กร่างกายทุกส่วนอย่างละเอียดทุกเช้า แต่ควรสร้างนิสัยสังเกตความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจริง โดยไม่ปล่อยให้ความกังวลเข้ามารบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
เช็กลิสต์สุขภาพง่าย ๆ หลังตื่นนอน
ข้อแรก สังเกตความสดชื่นของร่างกาย
หลังตื่นนอน ลองประเมินว่ารู้สึกสดชื่นตามปกติหรือไม่ หากมีอาการอ่อนเพลีย ควรพิจารณาว่าเมื่อคืนพักผ่อนเพียงพอหรือเปล่า มีความเครียดมากกว่าปกติหรือไม่ และอาการเกิดขึ้นต่อเนื่องมานานเท่าใด
หากความเหนื่อยล้าเกิดซ้ำเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากการนอนน้อยเพียงอย่างเดียว
ข้อสอง ดื่มน้ำและรับประทานอาหารให้เหมาะสม
หลังตื่นนอนสามารถดื่มน้ำตามความต้องการของร่างกาย และรับประทานอาหารเช้าที่มีสารอาหารหลากหลาย หากมีอาการคลื่นไส้หรือเบื่ออาหารอย่างต่อเนื่อง ควรสังเกตระยะเวลาที่เป็นและอาการร่วมอื่น ๆ
ไม่ควรฝืนรับประทานอาหารจำนวนมากหากมีอาการผิดปกติรุนแรง และไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารหรือสมุนไพรแทนการตรวจหาสาเหตุของอาการที่ยังไม่ทราบที่มา