Chapter 4: สัญญาณเตือนระยะแรก 2 กลุ่มที่ควรรู้จัก
มะเร็งตับอาจไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกายอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม อาการที่พบไม่ได้จำเพาะต่อมะเร็งตับ และไม่สามารถใช้แบ่งระยะของโรคได้ด้วยตัวเอง
1. ปวดหรือแน่นท้องด้านขวาบน และรู้สึกอิ่มเร็วกว่าปกติ
ตับอยู่บริเวณท้องส่วนบนด้านขวา หากมีความผิดปกติบางอย่าง ผู้ป่วยอาจรู้สึกแน่น ไม่สบาย หรือปวดบริเวณดังกล่าว บางรายอาจรู้สึกอิ่มเร็วแม้รับประทานอาหารเพียงเล็กน้อย หรือรู้สึกว่าท้องโตขึ้นผิดปกติ อาการเหล่านี้อาจเกิดจากมะเร็งตับได้ แต่ก็อาจเกี่ยวข้องกับโรคกระเพาะ นิ่วในถุงน้ำดี โรคตับชนิดอื่น หรือความผิดปกติของอวัยวะในช่องท้อง
หากอาการเกิดซ้ำ ต่อเนื่อง หรือแย่ลง ควรเข้ารับการตรวจ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติไวรัสตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง หรือโรคตับที่ทราบอยู่แล้ว หากปวดท้องรุนแรงหรือมีอาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ควรรับการประเมินเร่งด่วน
2. เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลียโดยไม่ทราบสาเหตุ
น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ เบื่ออาหาร และอ่อนเพลียผิดปกติเป็นอาการที่พบได้ในผู้ป่วยมะเร็งตับบางราย แต่ก็เกิดจากโรคอื่นได้เช่นกัน เช่น การติดเชื้อ ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ ภาวะเครียด หรือปัญหาทางเดินอาหาร หากน้ำหนักลดลงต่อเนื่องทั้งที่ไม่ได้เปลี่ยนอาหารหรือการออกกำลังกาย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ
ยังมีสัญญาณอื่นที่ไม่ควรมองข้าม เช่น ตัวเหลืองตาเหลือง ท้องบวม มีก้อนบริเวณใต้ชายโครงด้านขวา หรือเกิดรอยช้ำและเลือดออกง่าย อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นมะเร็งตับแน่นอน แต่ควรได้รับการตรวจเมื่อเกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ
แพทย์อาจเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานของตับ จากนั้นอาจพิจารณาอัลตราซาวนด์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ MRI ตามข้อบ่งชี้ การตรวจแต่ละชนิดมีหน้าที่ต่างกัน และการวินิจฉัยต้องพิจารณาผลตรวจร่วมกับข้อมูลทางคลินิก ไม่ใช่อาศัยอาการเพียงอย่างเดียว
สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ผู้ป่วยตับแข็งหรือผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังบางกลุ่ม แพทย์อาจแนะนำการตรวจติดตามมะเร็งตับเป็นระยะ แม้ยังไม่มีอาการ การตรวจติดตามนี้แตกต่างจากการรอให้เกิดอาการแล้วค่อยตรวจ จึงควรสอบถามแพทย์ว่าตนเองเหมาะกับการติดตามแบบใด