สิ่งสำคัญคืออย่ารอให้มีอาการครบทุกข้อ หากพบความเปลี่ยนแปลงที่ต่อเนื่องหรือแย่ลง ควรเข้ารับการประเมินโดยเร็ว เพราะการค้นหาสาเหตุแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ได้รับการดูแลที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นโรคตับหรือโรคอื่นก็ตาม
Chapter 5: ใครบ้างที่เสี่ยงมะเร็งตับ และจะดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงได้อย่างไร?
การรู้จักปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งตับเป็นเรื่องสำคัญ เพราะบางคนอาจไม่มีอาการเตือนที่ชัดเจนในระยะแรก ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีหรือซีเรื้อรัง ภาวะตับแข็ง การดื่มแอลกอฮอล์มากเป็นเวลานาน โรคไขมันพอกตับบางชนิด น้ำหนักเกิน เบาหวาน การสูบบุหรี่ และการได้รับสารอะฟลาทอกซินจากอาหารปนเปื้อนบางชนิด ไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญในประเทศไทยและหลายประเทศในเอเชีย การฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีตามคำแนะนำ การตรวจหาเชื้อเมื่อมีข้อบ่งชี้ และการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อจึงเป็นส่วนสำคัญของการลดความเสี่ยง ส่วนผู้ที่มีความเสี่ยงต่อไวรัสตับอักเสบซีควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการตรวจ และเข้ารับการรักษาหากพบการติดเชื้อ ในด้านการใช้ชีวิต ควรหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป ไม่สูบบุหรี่ รักษาน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ผู้ที่มีเบาหวานหรือไขมันพอกตับควรติดตามอาการและผลตรวจตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะการควบคุมโรคเรื้อรังช่วยดูแลสุขภาพตับในระยะยาวได้
การเลือกอาหารก็มีความสำคัญ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่ขึ้นราและเก็บรักษาไม่เหมาะสม โดยเฉพาะธัญพืชหรือถั่วที่อาจปนเปื้อนอะฟลาทอกซิน ซึ่งเป็นสารพิษจากเชื้อราบางชนิดและสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งตับ การเก็บอาหารในที่แห้งและเหมาะสมช่วยลดโอกาสเกิดเชื้อราได้
สำหรับผู้ที่มีโรคตับเรื้อรังหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง ควรถามแพทย์เกี่ยวกับการตรวจติดตามมะเร็งตับตามระยะเวลาและวิธีที่เหมาะสม ไม่ควรใช้การสังเกตกลิ่นลมหายใจ อาการคัน หรือสีผิวแทนการตรวจตามแผนที่แพทย์แนะนำ
หากพบตัวเหลืองตาเหลือง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ปวดท้องด้านขวาบนต่อเนื่อง ท้องบวม หรือมีเลือดออกผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน ไม่ควรรอให้เกิดอาการหลายอย่างพร้อมกัน และไม่ควรซื้อผลิตภัณฑ์ล้างพิษตับหรืออาหารเสริมมาใช้แทนการตรวจวินิจฉัย