งานวิจัยพบความแตกต่างระหว่างการนอนตะแคงซ้ายและขวา
ข้อมูลจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร American Journal of Gastroenterology เมื่อปี 2022 ได้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างท่านอนกับการเกิดกรดไหลย้อนในเวลากลางคืน
การศึกษาดังกล่าวติดตามผู้ป่วยจำนวน 57 คน โดยใช้เครื่องมือตรวจวัดระดับกรดและการเคลื่อนไหวของหลอดอาหาร พร้อมกับตรวจสอบท่านอนในช่วงเวลาที่ผู้เข้าร่วมกำลังหลับ
ผลการศึกษาพบว่า ผู้เข้าร่วมมีระยะเวลาที่หลอดอาหารสัมผัสกับกรดสั้นกว่าเมื่ออยู่ในท่านอนตะแคงซ้าย เมื่อเปรียบเทียบกับการนอนตะแคงขวาและนอนหงาย
นอกจากนี้ ระยะเวลาที่หลอดอาหารใช้ในการกำจัดกรดออกก็สั้นกว่าเมื่ออยู่ในท่านอนตะแคงซ้ายด้วย
ข้อมูลดังกล่าวช่วยสนับสนุนแนวคิดว่าท่านอนมีความสัมพันธ์กับอาการกรดไหลย้อน และการนอนตะแคงซ้ายอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับผู้ที่มีอาการในช่วงกลางคืน
อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ศึกษาในกลุ่มผู้ป่วยจำนวนไม่มาก จึงไม่ควรนำผลไปสรุปว่าการนอนตะแคงซ้ายสามารถป้องกันหรือรักษาโรคทางเดินอาหารได้ทุกชนิด
การนอนตะแคงซ้ายไม่ได้หมายความว่าอาหารจะย่อยเร็วขึ้นเสมอไป
อีกประเด็นหนึ่งที่มักเกิดความเข้าใจผิดคือ การนอนตะแคงซ้ายช่วยให้กระเพาะอาหารย่อยอาหารได้เร็วขึ้นอย่างแน่นอน
ในความเป็นจริง กระบวนการย่อยอาหารเป็นระบบที่ซับซ้อน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำงานของกล้ามเนื้อกระเพาะอาหาร เอนไซม์ น้ำย่อย ฮอร์โมน และการเคลื่อนไหวของลำไส้
ท่านอนอาจส่งผลต่อการเคลื่อนตัวของกรดและของเหลวในกระเพาะอาหาร แต่ไม่ได้มีหลักฐานเพียงพอที่จะกล่าวว่าการนอนตะแคงซ้ายทำให้ทุกคนย่อยอาหารได้เร็วขึ้น หรือทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานดีขึ้นในทุกด้าน
ประโยชน์ที่มีหลักฐานสนับสนุนชัดเจนกว่าคือ การช่วยลดการสัมผัสกรดในหลอดอาหารของผู้ที่มีปัญหากรดไหลย้อนในเวลากลางคืน
ดังนั้น ผู้ที่ไม่มีอาการผิดปกติไม่จำเป็นต้องบังคับตัวเองให้นอนตะแคงซ้ายตลอดทั้งคืน สามารถเลือกท่านอนที่สบายและไม่รบกวนการพักผ่อนได้
ภาพประกอบ: การนอนตะแคงซ้ายกับตำแหน่งของกระเพาะอาหารและหลอดอาหาร
5 วิธีปรับพฤติกรรมก่อนนอน เพื่อดูแลกระเพาะอาหาร
นอกจากการเลือกท่านอนแล้ว การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยลดโอกาสเกิดอาการไม่สบายท้องและกรดไหลย้อนในช่วงกลางคืนได้
1. เว้นระยะเวลาหลังรับประทานอาหาร
ควรรับประทานอาหารมื้อเย็นก่อนเข้านอนประมาณ 2-3 ชั่วโมง เพื่อให้กระเพาะอาหารมีเวลาจัดการกับอาหารที่รับประทานเข้าไป และลดโอกาสเกิดกรดไหลย้อนขณะนอนราบ
2. หลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ก่อนนอน
การรับประทานอาหารปริมาณมากในช่วงใกล้เวลานอนอาจทำให้รู้สึกแน่นท้องและเพิ่มโอกาสเกิดอาการกรดไหลย้อน ลองแบ่งอาหารเป็นมื้อที่เหมาะสมแทนการรับประทานมื้อใหญ่ในช่วงค่ำ
3. สังเกตอาหารที่กระตุ้นอาการ
อาหารบางชนิดอาจกระตุ้นอาการในผู้ที่มีความไวต่ออาหาร เช่น อาหารไขมันสูง ช็อกโกแลต กาแฟ หรืออาหารบางชนิดที่มีความเป็นกรด แต่ไม่จำเป็นต้องงดอาหารเหล่านี้ทุกคน ควรสังเกตว่าอาหารประเภทใดทำให้เกิดอาการกับตนเอง
4. ปรับระดับศีรษะขณะนอน
สำหรับผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนในเวลากลางคืน การยกระดับบริเวณศีรษะและลำตัวส่วนบนอาจช่วยลดการไหลย้อนของกรดได้ ควรเลือกหมอนลิ่มหรืออุปกรณ์ยกระดับที่เหมาะสม แทนการใช้หมอนหลายใบซ้อนกันจนทำให้คออยู่ในท่าที่ไม่เป็นธรรมชาติ
5. เลือกท่านอนที่ช่วยลดอาการ
ผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนในช่วงกลางคืนอาจทดลองนอนตะแคงซ้าย และสังเกตการเปลี่ยนแปลงของอาการ หากมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและแนวทางดูแลที่เหมาะสม
สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม หากมีอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร
แม้การปรับท่านอนและพฤติกรรมก่อนนอนจะช่วยลดอาการในบางคนได้ แต่หากมีอาการผิดปกติบ่อยครั้ง ก็ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้โดยคิดว่าเป็นเพียงผลจากการนอนผิดท่า
อาการที่ควรได้รับการตรวจประเมิน ได้แก่ อาการแสบร้อนกลางอกซ้ำ ๆ กลืนอาหารลำบาก เจ็บขณะกลืน อาเจียนบ่อย น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการปวดท้องต่อเนื่อง
หากมีอาการเจ็บหน้าอกรุนแรง โดยเฉพาะเมื่อมีอาการหายใจลำบาก เหงื่อออกมาก หรือเจ็บร้าวไปยังแขนและกราม ควรรีบรับการช่วยเหลือฉุกเฉิน เพราะอาจเกี่ยวข้องกับปัญหาหัวใจ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นกรดไหลย้อน
สรุปเรื่องท่านอนซ้ายและขวา แบบไหนเหมาะกับกระเพาะอาหารมากกว่า?
จากข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบัน การนอนตะแคงซ้ายมีข้อได้เปรียบในเรื่องการลดการสัมผัสกรดของหลอดอาหาร โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนตอนกลางคืน ขณะที่การนอนตะแคงขวาอาจทำให้อาการดังกล่าวเกิดขึ้นได้มากกว่าในผู้ป่วยบางกลุ่ม
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าท่านอนตะแคงขวาเป็นท่าที่ไม่ดีสำหรับทุกคน หรือการนอนตะแคงซ้ายจะช่วยรักษาโรคกระเพาะอาหารได้ทั้งหมด
สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือการรับประทานอาหารให้เหมาะสม ไม่เข้านอนทันทีหลังมื้ออาหาร เลือกท่านอนที่ไม่ทำให้เกิดอาการ และพักผ่อนให้เพียงพอ
เพราะบางครั้งการดูแลสุขภาพทางเดินอาหารอาจเริ่มต้นจากการปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ ก่อนเข้านอน ซึ่งเมื่อทำอย่างสม่ำเสมอ ก็อาจช่วยให้การพักผ่อนในแต่ละคืนสบายขึ้นได้