โรคหัวใจและหลอดเลือดเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน บางปัจจัยไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ เช่น อายุ ประวัติครอบครัว และโรคบางชนิดที่มีอยู่เดิม แต่ยังมีปัจจัยอื่นที่สามารถดูแลหรือปรับเปลี่ยนได้ เช่น การสูบบุหรี่ ความดันโลหิตสูง คอเลสเตอรอลสูง เบาหวาน การไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย และพฤติกรรมการกินที่ไม่เหมาะสม
ความดันโลหิตสูง เป็นปัจจัยสำคัญที่ควรติดตาม เพราะเมื่อความดันสูงต่อเนื่อง หัวใจและหลอดเลือดต้องรับภาระมากขึ้น การตรวจวัดความดันอย่างสม่ำเสมอและใช้ยาตามแผนการรักษาจึงมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงในระยะยาว ผู้ที่มีความดันสูงไม่ควรหยุดยาหรือปรับขนาดยาเองแม้จะรู้สึกปกติก็ตาม
อีกปัจจัยหนึ่งคือ ระดับไขมันในเลือด คอเลสเตอรอลบางชนิดสามารถสะสมเป็นคราบในหลอดเลือดหัวใจ ทำให้หลอดเลือดตีบแคบ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจวาย หากแพทย์แนะนำให้ปรับอาหารหรือใช้ยา ควรปฏิบัติตามอย่างต่อเนื่อง และตรวจติดตามผลตามกำหนด
การสูบบุหรี่และการได้รับควันบุหรี่มือสองยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจด้วย ผู้ที่สูบบุหรี่ควรพิจารณาหยุดสูบและขอความช่วยเหลือจากบริการเลิกบุหรี่หากจำเป็น ส่วนการดื่มแอลกอฮอล์ควรอยู่ในระดับที่เหมาะสมตามคำแนะนำด้านสุขภาพ และหลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติดที่อาจส่งผลต่อหัวใจและหลอดเลือด
ในด้านอาหาร ควรเน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และแหล่งโปรตีนที่เหมาะสม ลดอาหารที่มีเกลือ น้ำตาล และไขมันอิ่มตัวสูง การปรับพฤติกรรมไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างในวันเดียว อาจเริ่มจากลดอาหารเค็ม เพิ่มการเดินในชีวิตประจำวัน และจัดเวลานอนให้เพียงพอ หากมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มออกกำลังกายอย่างหนัก
การเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอช่วยดูแลสุขภาพหัวใจ แต่ไม่จำเป็นต้องออกกำลังกายหนักจนหมดแรง การเดินเร็ว ปั่นจักรยานเบา ๆ หรือกิจกรรมที่เหมาะกับสภาพร่างกายอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี ผู้ที่มีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือหน้ามืดระหว่างออกกำลังกายควรหยุดและรับการประเมินทางการแพทย์
สุดท้าย ไม่ควรคิดว่าคนที่อายุน้อยหรือรูปร่างผอมจะไม่มีโอกาสเป็นโรคหัวใจ เพราะปัจจัยเสี่ยงแต่ละคนแตกต่างกัน การรู้ประวัติครอบครัว ตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม และควบคุมโรคเรื้อรังเป็นวิธีที่ช่วยให้เข้าใจความเสี่ยงของตัวเองได้ดีกว่าการตัดสินจากรูปลักษณ์ภายนอก